อัญชัน สมุนไพรไทย ดอกไม้ที่ไม่ธรรมดา

(1/4) > >>

NuTtyGirL:
                            อัญชัน
         ได้รู้จักกับดอกอัญชันเป็นครั้งแรกเมื่อตอนเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ ในบทเรียนที่ต้องทำการทดลองเรื่องความเป็นกรด-ด่าง ที่ต้องใช้ดอกอัญชันก็เพราะว่า ในดอกสีน้ำเงินนี้จะมีสารแอนโธไซยานิน ซึ่งจะเปลี่ยนเป็นสีม่วงเมื่อโดนกรด และนอกจากจะเป็นสารทดสอบความเป็นกรด-ด่างแล้ว ดอกอัญชันยังมีประโยชน์อีกมากมาย ที่เห็นได้บ่อยๆ อย่างหนึ่งก็คือการเป็นสีผสมอาหาร โดยเฉพาะในขนมไทย เช่น ขนมชั้น ขนมน้ำดอกไม้ หรือน้ำดอกอัญชันดื่มแก้กระหาย เป็นต้น
         คราวนี้ลองมารู้จักเจ้าดอกอัญชันกันดีกว่า ดูเหมือนจาเป็นต้นไม้ที่ชอบขึ้นอยู่ข้างทาง แต่เป็นดอกไม้ที่ไม่ธรรมดาเลยค่ะ เป็นสมุนไพรไทยที่มีมีประโยชน์มากกว่าการนำมาเป็นเพียงแค่สีผสมอาหารในขนมไทยที่ใช้กันมาแต่โบร่ำโบราณ

NuTtyGirL:
ชื่อวิทยาศาสตร์       ฺClitoria ternatea Linn.
ตระกูล                 PAPILIONACEAE
ชื่อสามัญ              Butterfly Pea.
ชื่อท้องถิ่น             เอื้องชัน (ภาคเหนือ) แดงชัน (เชียงใหม่)
ลักษณะทั่วไป
ต้น       มีลักษณะเป็นเถาเลื้อยพาดพันตามต้นไม้ใหญ่ต่าง ๆ มีเถาขนาดเล็ก แต่ก็สามารถเลื้อยไป
          ได้ไกลถึง  20 ฟุต ลักษณะเถาจะค่อนข้างกลม สีเขียวแต่หากเถาแก่ก็จะเป็นสีน้ำตาล ตาม
          ลำต้นจะมี ขนนุ่ม ๆ ปกคลุมโดยทั่วไป
ใบ       ใบของอัญชัน มีลักษณะเป็นช่อ มีใบย่อยรูปไข่ 5-7 ใบ ใบเล็กและค่อนข้างบาง รูปใบ
          เกือบจะเป็นทรงกลม ออกใบรวมเป็นแผงสลับกันไปตามข้อต้น
ดอก      ดอกอัญชันจะเป็นดอกเดี่ยว และจะออกดอกเป็นช่อตามปลายยอดช่อหนึ่งจะมีดอก 2.4
          ดอกอัญชันจะมีทั้งชนิดดอกชั้นเดียวและดอกซ้อน ดอกมีหลายสี เช่น สีน้ำเงินอมม่วง
          สีม่วง สีฟ้า สีขาว ลักษณะของดอก คล้ายดอกถั่วมี 2 กลีบ เมื่อกลีบดอกบานอ้าออกเต็มที่
          จะมองเห็นลักษณะคล้ายกาบหอย หรือปีกผีเสื้อ เมื่อดอกโรยก็จะติดฝัก

NuTtyGirL:
ฤดูกาลออกดอก    อัญชันเป็นพันธุ์ไม้ที่ออกดอกได้ทั้งปี
แหล่งที่พบ           พบได้ตามทั่วไปตามที่รกร้าง และนิยมปลูกตามบ้านเรือนเพื่อเป็นไม้ประดับ
การปลูก
            อัญชันมีวิธีการปลูกง่ายและขึ้นง่ายไม่ต้องการดูแลรักษามากนักวิธีการปลูกโดยการนำต้นกล้า
จากการเพาะเมล็ดมาปลูกลงแปลงปลูก และบริเวณใกล้แปลงปลูกควรมีรั้ว หรือไม้ระแนงเพื่อ
ให้เถาอัญชันเลื้อยพาด หรือยึดเกาะเพื่อการทรงตัวได้
การดูแลรักษา
แสง         อัญชันเป็นไม้กลางแจ้งที่มีความต้องการแสงพอสมควร แต่ก็ไม่ถึงกับต้องการแสงจัดมาก
น้ำ           ต้องการน้ำปานกลาง การรดน้ำจะต้องไม่ถึงกับแฉะ รดน้ำแต่พอชุ่มก็พอ และควรรดน้ำ
               วันละ 2 ครั้ง ในช่วงเช้าและช่วงเย็น
ดิน            อัญชันจะขึ้นได้ดีในดินร่วนปนทราย ที่มีการระบายน้ำได้ดี
ปุ๋ย           ใช้ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกผสมกับดินปลูก
โรคและแมลง         ไม่มีโรคและแมลงที่สำคัญ
การขยายพันธุ์        ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

NuTtyGirL:
สารที่พบ
ในดอกมีสารแอนโทไวยานิน (Anthocyanin) ซึ่งเป็นสารที่ให้สีแดงและสีน้ำเงิน
มีคุณสมบัติเป็นอิดิเคเตอร์ (Indicator) เช่นเดียวกับ ลิสมัส (Litmus)

สรรพคุณ
รากมีรสเย็นจืดใช้เป็นยาขับปัสสาวะพิการเป็นยาระบาย ช่วยบำรุงดวงตา แก้ตาอักเสบ ตาฟาง
ตาแฉะ โดยนิยมใช้รากต้นอัญชัน ชนิดดอกสีขาว นอกจากนี้ถ้านำรากมาถูฟันจะทำให้ฟันคงทน
แข็งแรงและแก้อาการปวดฟันได้ดี เมล็ดใช้เป็นยาระบาย ซึ่งใช้ชนิดดอกสีนำเงินและดอกสีขาว
ส่วนดอกสดนำมาทาศีรษะเพื่อใช้เป็นยาปลูกผม

NuTtyGirL:
สารแอนโธไซยานินที่มีอยู่มากในดอกอัญชันนี้ มีประโยชน์มากมายต่อสุขภาพ เช่น ช่วยเพิ่มความสามารถในการมองเห็น เนื่องจากสารตัวนี้จะไปเพิ่มการไหลเวียนในหลอดเลือดเล็กๆ เช่น หลอดเลือดส่วนปลาย ทำให้กลไกที่ทำงานเกี่ยวกับการมองเห็นแข็งแรงขึ้น เพราะมีเลือดไหลเวียนมาเลี้ยงมาขึ้น ในขณะนี้ก็มีการศึกษาวิจัยทางคลินิก เกี่ยวกับความสามารถของสารแอนโธไซยานิน ในการเพิ่มประสิทธิภาพของตา เช่น ตาเสื่อมจากโรคเบาหวาน โรคต้อหิน โรคต้อกระจก เป็นต้น
       
และสารแอนโธไซยานินที่ว่านี้ ก็ยังมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระจากธรรมชาติอีกด้วย นอกจากนั้น ในตำรายาไทยยังได้กล่าวถึงสรรพคุณของอัญชันไว้ว่า รากใช้เป็นยาขับปัสสาวะ เป็นยาระบาย ช่วยบำรุงสายตา แก้ตาอักเสบ ตาฟาง ตาแฉะ นอกจากนี้ยังมีการนำรากอัญชันมาถูฟันแก้ปวดฟัน ทำให้ฟันคงทนแข็งแรงได้ด้วย เรียกได้ว่าเป็นดอกไม้ไทยๆ อีกชนิดหนึ่งที่มีคุณค่าไม่น้อยเลยทีเดียว

นำร่อง

[0] ดัชนีข้อความ

[#] หน้าถัดไป