หน้า: [1] 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11   ลงล่าง
  พิมพ์  
ผู้เขียน หัวข้อ: สิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจปลูกมะนาว  (อ่าน 233054 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 10 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« เมื่อ: เมษายน 29, 2010, 04:09:45 PM »

 รูดซิบปาก สวนขวัญพรรณไม้  (หาอ่านได้ในเมืองไม้ผล ฉบับเดือนมิถุนายน 2553 ครับ)
มะนาว เป็นเครื่องปรุงรสที่ทุกคนชื่นชอบ และคงจะไม่มีใครที่ไม่เคยลิ้มรดชาติความเปรี้ยวจี๊ดจ๊าด ของมะนาว ซึ่งไม่มีสิ่งใดที่จะมาทดแทนคุณลักษณะเหล่านี้ได้ จึงทำให้มะนาวเป็นเครื่องปรุงรสที่อยู่คู่กับครัวไทย แต่ทำไมราคาผลผลิตมะนาวในช่วงเดือนมีนาคม ถึงเดือนเมษายนของทุกๆ ปี ถึงมีราคาแพง บางปีมีราคาสูงกว่าผลละ 10 บาท ในปีนี้ก็เช่นเดียวกัน ราคามะนาวที่ตลาดเมืองใหม่ (จังหวัดเชียงใหม่) ผลเบอร์ใหญ่มีราคาสูงถึงผลละ 8 บาท (25 มีนาคม 2553) จึงทำให้หลายคนสนใจที่จะปลูกมะนาวเพื่อที่จะเอาไว้ใช้บริโภคในครัวเรือน หรือเอาไว้จำหน่ายในช่วงที่มะนาวมีราคาแพง แต่ส่วนใหญ่ก็มักจะพบกับความผิดหวังทั้งสิ้นเพราะมะนาวมักจะไปออกผลในช่วงที่ผลมะนาวมีราคาถูก ผลละไม่กี่บาท แต่พอถึงช่วงแพงก็กลับไม่ออกผลต้องไปซื้อมะนาวราคาแพงมารับประทานเช่นเดิม ดังนั้นการตัดสินใจที่จะปลูกมะนาวให้ได้ผล จึงจำเป็นต้องมองที่วัตถุประสงค์หลักของผู้ปลูกและความสามารถที่จะเอาใจใส่ดูแลต้นมะนาวว่ามีเวลามากน้อยเพียงใด เป็นองค์ประกอบหลัก เพราะในปัจจุบันมีสายพันธุ์มะนาวไม่น่าจะน้อยกว่า 20 พันธุ์ที่ปลุกในประเทศไทย แต่ละสายพันธุ์ก็จะมีข้อดี ข้อเสียที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น ถ้าเกษตรกรต้องการปลูกมะนาวไว้สำหรับบริโภคในครัวเรือนเพียงไม่กี่ต้น ก็ควรเลือกใช้สายพันธุ์มะนาวที่ดูแลง่าย ไม่ต้องใช้สารเคมีในการป้องกันดูแลโรคและแมลงมากนัก เช่น พันธุ์พิจิตร 1  พันธุ์ด่านเกวียน (มะนาวน้ำหอม) หรือพันธุ์ตาฮิติ (มะนาวไร้เมล็ด) ทั้งหมดเป็นสายพันธุ์ที่ดูแลรักษาง่ายกว่าสายพันธุ์อื่นๆถึงแม้ว่าคุณภาพอาจจะสู้กับมะนาวแป้นรำไพหรือแป้นทะวายไม่ได้ แต่ก็การันตีว่าได้กินผลแน่นอนและยิ่งถ้าปลูกในวงบ่อซีเมนต์ (ขนาด 80 X 50 เซนติเมตร) ด้วยแล้ว มะนาวจะมีราคาแพงแค่ไหนก็ยังมีผลมะนาวทานตลอดทั้งปี แต่สำหรับผู้ที่ต้องการปลูกมะนาวเป็นอาชีพนั้น จะดูเฉพาะในช่วงที่มะนาวมีราคาแพงเพียงอย่างเดียวไม่ได้ เพราะว่าในช่วงที่มะนาวมีราคาแพงไม่ว่ามะนาวพันธุ์ไหนก็สามารถจำหน่ายได้ทั้งหมดแต่ถ้าเป็นในช่วงที่มะนาวมีราคาถูกบางสายพันธุ์อาจจะไม่สามารถจำหน่ายได้เลย หรือจะนำไปแปรรูปก็ใช้ไม่ได้ จึงจำเป็นต้องศึกษาให้ดี  ในปัจจุบันสวนขวัญพรรณไม้ได้รวบรวมสายพันธุ์มะนาว จากแหล่งต่างๆ ไว้ให้ศึกษามากกว่า 17 สายพันธุ์ เพื่อให้ผู้ที่สนใจต้องการปลูกมะนาวได้ศึกษาและตัดสินใจก่อนการเลือกซื้อ และใช้สำหรับการปรับปรุงสายพันธุ์ให้มีคุณภาพ ตอบสนองต่อความต้องการของเกษตรกรมากยิ่งขึ้น ถ้าใครสนใจก่อนการตัดสินใจปลูกก็สามารถเข้าศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ โดยติดต่อ คุณแป้ง 089-9993006
ส่วนเทคนิคการผลิตมะนาวนอกฤดูของสวนขวัญพรรณไม้ สายพันธุ์ที่ใช้ส่วนใหญ่ยังคงเป็นมะนาวพันธ์แป้นทะวาย หรือที่บางท่านอาจเรียกว่ามะนาวแป้นพวง แป้นเกษตร หรือเทียมเซ็ง เพราะเป็นมะนาวที่ออกดอกและติดผลง่าย ทนต่อโรคแคงเกอร์ได้ดีกว่ามะนาวพันธุ์แป้นรำไพ ถึงแม้ว่าจะมีความหนาของเปลือกหนากว่า แต่เมื่อนำมาวางจำหน่ายเทียบกับแป้นรำไพก็สามารถจำหน่ายได้ดีกว่า เพราะผลใหญ่ น้ำมาก กลิ่นและรดชาติเหมือนกัน จนผู้ซื้อยังแยกแยะไม่ออกดูแล้วก็คือมะนาวแป้น ส่วนวิธีการปลูกยังคงปลูกในดินปกติ แต่จะการบังคับโดยการตัดแต่งกิ่งและกำจัดผลออกในช่วงเดือนกรกฎาคม กระตุ้นให้แตกยอดอย่างน้อย 2 ชุดเพื่อให้ต้นมีความสมบูรณ์เต็มที่ โดยหลังจากตัดแต่งกิ่ง 15 วัน จะมีการฉีดพ่นปุ๋ยทางใบสูตร 0-52-34 ทุกๆ 7 วันเป็นเวลาต่อเนื่อง 2 เดือน เมื่อเข้าสู่เดือนตุลาคมก็จะเริ่มเห็นดอกมะนาว ซึ่งมะนาวชุดนี้ก็จะสามารถเก็บเกี่ยวได้ตั้งแต่เดือนกุมพันธ์ไปจะถึงเดือนเมษายน หลังจากนั้นก็จะทำการพักต้นจนกว่าจะถึงเดือนตุลาคม ถึงจะเริ่มทำการผลิตในรุ่นต่อไป ใน 1 ปี ผลิตแค่ 1 รุ่น ปัจจุบันต้นมะนาวมีอายุ 5 ปี สามารถเก็บผลผลิตเฉลี่ยได้ประมาณ 600 ผลต่อต้นในช่วงเดือน กุมภาพันธ์ ถึงเดือน เมษายน ก็นับว่าคุ้มค่าต่อการลงทุนเป็นอย่างยิ่ง ส่วนการผลิตมะนาวสายพันธ์อื่นๆ ก็มี เช่น มะนาวพันธุ์แป้นพิจิตร 1 ที่เน้นผลิตในวงบ่อเท่านั้น เพราะมะนาวพันธุ์แป้นพิจิตร 1 ถึงแม้ว่าจะเป็นสายพันธุ์ที่ดูแลง่าย แต่การออกดอกและติดผลจะสู้มะนาวพันธุ์แป้นทะวายหรือแป้นรำไพไม่ได้ เพราะมะนาวพันธุ์แป้นพิจิตร 1 เป็นมะนาวที่มีผลใหญ่ เปลือกหนา เมล็ดเยอะ ยิ่งถ้าปลูกลงดินจะบังคับให้ออกผลนอกฤดูยากมาก จึงต้องปลูกลงวงบ่อซีเมนต์เท่านั้น เพราะการปลูกลงวงบ่อจะบังคับให้ออกดอกและติดผลได้ดียิ่งขึ้น และสามารถทำให้ผลมีขนาดเล็กลง เปลือกบาง และมีเมล็ดน้อยลง จนเป็นที่ต้องการของตลาดได้มากยิ่งขึ้น ปัจจุบันจึงมีผู้สนใจปลูกมะนาวพันธุ์แป้นพิจิตร 1 มากยิ่งขึ้น ส่วนมะนาวพันธุ์แป้นดกพิเศษที่เกษตรกรหลายคนสนใจนั้น ทางสวนขวัญพรรณไม้ก็ได้ทำการศึกษาและปลูกไว้เช่นเดียวกัน มะนาวพันธุ์แป้นดกพิเศษ มีข้อดีหลายอย่าง เช่น การออกดอกติดผลที่ง่ายกว่าสายพันธุ์อื่นๆ ทุกสายพันธุ์ ทนโรคแคงเกอร์ได้ดีกว่าแป้นรำไพ คุณภาพผลผลิตเหมือนกับแป้นรำไพ เปลือกบาง น้ำเยอะ แต่ก็ยังคงเป็นสายพันธุ์ที่ต้องมีการดูแลรักษาพอสมควร นับว่าเป็นสายพันธุ์ที่น่าสนใจอีกสายพันธุ์หนึ่ง แต่ในปัจจุบันราคากิ่งพันธุ์ยังคงสูงมาก จึงอยากแนะนำให้ผู้ที่สนใจนำไปปลูก และขยายพันธุ์ต่อในภายหลัง
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 05, 2013, 09:45:27 PM โดย สุขใจ » บันทึกการเข้า

แบงค์-
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

เพศ: ชาย
กระทู้: 274


สวนผสม


« ตอบ #1 เมื่อ: เมษายน 29, 2010, 04:23:35 PM »

ขอบคุณสำหรับความรู้ครับ
บันทึกการเข้า
ชอลิ่วเฮียง (P7)
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 2376


« ตอบ #2 เมื่อ: เมษายน 29, 2010, 04:30:49 PM »

    ก่อนอื่นขอขอบคุณสำหรับความรู้ครับ
แต่ผมได้ยินมาว่ามะนาวพันธุ์ที่ชื่อลงท้ายด้วย "พิจิตร"  มีอยู่ชนิดหนึ่งเป็นพืช GMO (ตัดแต่งพันธุกรรม)
จริง-เท็จ อย่างไร ขอความกระจ่างจากผู้รู้ด้วยครับ
บันทึกการเข้า
panom
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 61


« ตอบ #3 เมื่อ: เมษายน 29, 2010, 10:10:44 PM »

สวนขวัญพรรณไม้ อยู่จังหวัด ? อยู่แถวไหนครับ
บันทึกการเข้า
CharmingChiangmai
เกษตรกรมือใหม่
*
ออนไลน์ ออนไลน์

กระทู้: 754


« ตอบ #4 เมื่อ: เมษายน 29, 2010, 11:01:41 PM »

หากพบว่ามะนาวรากงอ คด จะส่งผลเสียอย่างไรคะ ขอสอบถามผู้รู้ด้วยค่ะ
ขอบคุณมากค่ะ
น้องภู่
บันทึกการเข้า
ไผ่หวาน
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

เพศ: ชาย
กระทู้: 5443

ยินดีให้ข้อมูลด้วยความจริงจังและจริงใจ


เว็บไซต์
« ตอบ #5 เมื่อ: เมษายน 30, 2010, 12:07:25 AM »

ขอบคุณสำหรับข้อมูลครับ
บันทึกการเข้า

สวนไผ่หวานเพชรน้ำผึ้ง
 อ.เด่นชัย จ. แพร่  โทร.083-266-3096
nattae
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

เพศ: ชาย
กระทู้: 105


เว็บไซต์
« ตอบ #6 เมื่อ: เมษายน 30, 2010, 12:39:45 AM »

ขอบคุณมากครับ สำหรับความรู้ดีๆ ผมอยู่เชียงรายไม่ทราบว่าจะหาซื้อมะนาวพันธุ์ พิจิตร1 ได้จากใหนบ้างครับ ขอคุณครับ
บันทึกการเข้า

332 หมู่ 12 ต.โรงช้าง อ.ป่าแดด จ.เชียงราย
จำหน่ายตู้ฟักไข่ 081-0235778
http://natthaphatgang.blogspot.com
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #7 เมื่อ: พฤษภาคม 03, 2010, 01:41:54 PM »

ต้องขอโทษทุกท่านด้วยนะครับที่เข้ามาตอบคำถามช้าไปนิด เรามาเริ่มจากคำถามที่ถามว่า มะนาวที่ลงท้ายด้วยพิจิตรเป็น GMO หรือไม่ ตอบว่าไม่ใช่ครับ มะนาวแป้นพิจิตร 1 เป็นสายพันธ์ที่ได้รับการผสมจากมะนาวแป้นรำไพกับมะนาวด่านเกวียน มีลักษณะเด่น คือ ทนต่อโรคแคงเกอร์ โตเร็ว ผลโต แต่มีข้อเสีย คือเมล็ดมาก เปลือกหนา เป็นสายพันธุ์ที่เหมาะสำหรับปลูกในวงบ่อซีเม็นต์เพราะจะสามารถแก้ปัญหาเรื่องเปลือกหนาได้เป็นอย่างดีเลยครับ
สวนขวัญพรรณไม้ตั้งอยู่ที่ ถนนสายเชียงใหม่-พร้าว กิโลเมตรที่ 44.8 บ้านสันนาเม็ง (ไกล้นำตกบัวตอง) ต.แม่หอพระ อ. แม่แตง จ.เชียงใหม่
ส่วนเรื่องการคดงอของราก อาจจะมีผลเสียบ้างในช่วงแรกเพราะจะทำให้ระบบรากมีการหาอาหารได้ช้าลง แต่ถ้าปลูกไปซักระยะ เมื่อตั้งตัวได้ก็จะไม่พบความแตกต่างด้านการเจริญเติบโตครับ
ขอขอบคุณสำหรับคำถามจากทุกท่านครับ คำถามเหล่านี้ผมจะได้นำไปประกอบในการเขียนหนังสือเกี่ยวกับการผลิตมะนาว กับเรื่องที่ควรรู้ต่อไปครับ
บันทึกการเข้า
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #8 เมื่อ: พฤษภาคม 07, 2010, 01:53:54 PM »

เนื้อหาบางส่วนที่เริ่มเขียนครับ แล้วจะนำมาลงทีละหัวข้อนะครับ
สิ่งที่ควรรู้ก่อนการตัดสินใจปลูกมะนาว
   การปลูกมะนาวบางคนอาจมองว่าเป็นเรื่องง่าย แต่ถ้าใครได้ลองปลูกแล้ว ต้องพูดเป็นเสียงเดียวกันว่ายากจริงๆ เพราะว่าต้องการให้มะนาวออกผลในช่วงที่มีราคาดีกลับไม่ออกผล แต่ช่วงที่ราคาถูกทำไมมันถึงออกได้ออกดี จนทำให้มะนาวบางช่วงราคาสูงลิบลิ่ว บางช่วงแถมกับน้ำมันเขายังไม่เอาเลย เพราะไม่รู้ว่าจะเอาไปทำอะไร ดังนั้นการตัดสินใจก่อนที่จะปลูกมะนาวจะต้องถามตัวเองก่อนว่ามีความพร้อมมากน้อยแค่ไหน ทั้งด้านความรู้ความสามารถในการจัดการ เวลาในการดูแล และเงินทุนมีมากน้อยเพียงใด เพราะสิ่งเหล่านี้จะเป็นตัวตอบคำถามต่อไปที่ทุกคนต้องรู้ก่อนตัดสินใจปลูกมะนาว คือ
-   จะปลูกมะนาวพันธุ์อะไรดี
-   พันธุ์อะไรที่ตลาดต้องการ
-   ข้อดี ข้อเสียของมะนาวแต่ละสายพันธุ์
-   การทำนอกฤดูจะทำอย่างไร
-   จะต้องลงทุนสูงไหม
-   ดินที่จะใช้ปลูกให้ได้ผลต้องเป็นดินแบบไหน
-   กิ่งพันธุ์ควรจะเลือกแบบไหนดี
-   มีโรคอะไรบ้าง
-   สุดท้ายถ้าปลูกแล้วมันจะคุ้มกับการลงทุนหรือเปล่า
บันทึกการเข้า
น้าน้อย
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

เพศ: หญิง
กระทู้: 2489

*โชคดีที่ได้อยู่แก่*


เว็บไซต์
« ตอบ #9 เมื่อ: พฤษภาคม 07, 2010, 02:00:11 PM »

มีต้นมะนาวมาประกอปกระทู้อ่ะค่ะ
บันทึกการเข้า

ในวิกฤตย่อมมีโอกาส  อย่าท้อ  อย่าท้อ
 24 ม.4 ต.ตะกาง อ.เมือง จ.ตราด 23000 โทร 084-7791406
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #10 เมื่อ: พฤษภาคม 11, 2010, 11:12:29 AM »

ขอบคุณครับ nanoi
บันทึกการเข้า
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #11 เมื่อ: พฤษภาคม 14, 2010, 11:32:38 AM »

จะปลูกมะนาวพันธุ์อะไรดี
   การคิดจะปลูกมะนาวจุดเริ่มต้นของการตัดสินใจมักจะเริ่มจาก เราจะปลูกมะนาวพันธุ์อะไรดี ที่ดูแลง่าย ให้ผลทั้งปีโดยเฉพาะช่วงที่มะนาวราคาแพง และเป็นที่ต้องการของตลาด ซึ่งเป็นสิ่งที่ทุกคนคาดหวังให้มีมะนาวสายพันธุ์ดังกล่าวตรงกับความต้องการ แต่ในปัจจุบันยังไม่มีมะนาวสายพันธุ์ใดที่จะมีคุณสมบัติได้ครบตามที่ทุกคนต้องการ จึงต้องมีการมองต่อไปว่าสิ่งใดที่เราสามารถยอมรับได้ และสิ่งไหนที่ยอมรับไม่ได้ เช่น มะนาวบางสายพันธุ์ทนโรค โตเร็ว ดูแลง่าย แต่คุณภาพของผลผลิตยังไม่เป็นที่นิยมของตลาด หรือบางสายพันธุ์ผลผลิตเป็นที่นิยมของตลาดมาก แต่การดูแลรักษายาก ดังนั้นการตัดสินใจที่ถูกต้องจะต้องดู ข้อดี ข้อเสีย ประกอบกัน และสิ่งหนึ่งที่สำคัญ คือวัตถุประสงค์ของผู้ปลูกว่าต้องการปลูก เพื่อบริโภคในครอบครัว หรือเพื่อทำเป็นอาชีพ สิ่งเหล่านี้จะใช้ประกอบการตัดสินใจได้ดียิ่งขึ้น เพราะถ้าเราต้องการปลูกเพื่อบริโภคในครัวเรือนก็อาจจะปลูกสายพันธุ์ที่ดูแลง่ายเป็นหลัก เพราะการปลูกในบริเวณบ้านถ้าจำเป็นจะต้องพ่นยาบ่อยๆ คงไม่เหมาะ จึงต้องเลือกพันธุ์ที่พ่นยาน้อยที่สุด ต่อมาดูว่าพันธุ์ไหนสามารถออกผลได้ตลอดทั้งปี โดยไม่ต้องทำการบังคับมากนัก ก็จะทำให้ผู้ปลูกมีผลผลิตไว้บริโภคได้ตลอดทั้งปี แต่ถ้าเราเน้นปลูกเพื่อจำหน่ายจะต้องดูความต้องการของตลาดเป็นหลัก เพราะในแต่ละพื้นที่มีความต้องการที่แตกต่างกัน หรือถ้าต้องการผลิตนอกฤดู โดยปลูกในวงบ่อซีเมนต์ก็คงไม่มีปัญหาอะไร เพราะทุกสายพันธุ์สามารถจำหน่ายได้ทั้งหมด (ของแพงขายง่าย ของถูกขายยาก) แต่ก็ควรดูสายพันธุ์ที่ให้ผลตอบแทนคุ้มค่าที่สุด
บันทึกการเข้า
loongthong
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 411


« ตอบ #12 เมื่อ: พฤษภาคม 15, 2010, 09:15:39 PM »

สอบถามเป็นความรู้หน่อยนะครับ   ถังซีเมนต์กว้าง 80* 30  เล็กและตื้นเกินไปหรือเปล่าครับ   การปลูกมะนาวในถัง   ควรใช้ถังกว้างเท่าไหร่    และความสูงน่าจะเป็นเท่าไหร่   จึงจะได้มาตฐานการปลูก    แถวบ้านผมส่วนมากจะมีถังกว้าง 80*30 ทั้งนั้นเลยครับ


Liked By: Dell, Maskmodel
บันทึกการเข้า
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #13 เมื่อ: พฤษภาคม 18, 2010, 08:43:58 AM »

สอบถามเป็นความรู้หน่อยนะครับ   ถังซีเมนต์กว้าง 80* 30  เล็กและตื้นเกินไปหรือเปล่าครับ   การปลูกมะนาวในถัง   ควรใช้ถังกว้างเท่าไหร่    และความสูงน่าจะเป็นเท่าไหร่   จึงจะได้มาตฐานการปลูก    แถวบ้านผมส่วนมากจะมีถังกว้าง 80*30 ทั้งนั้นเลยครับ
บ่อซีเมนต์ที่ใช้ควรจะมีขนาด 80*50 ครับ ถ้าตื้นกว่านี้ระบบรากจะไม่ดีทำให้ไม่สามารถพยุงลำต้นไว้ได้ แต่ถ้าหาซื้อไม่ได้จริงๆ ก็ซ้อน 2 ชั้นไปเลยรับรองโตไวแข็งแรงแน่นอนครับ ยิงฟันยิ้ม


Liked By: tavatnet, jomk, panuwat5675
บันทึกการเข้า
loongthong
เกษตรกรมือใหม่
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 411


« ตอบ #14 เมื่อ: พฤษภาคม 18, 2010, 08:34:20 PM »

ผมเป็นทุกข์ว่ามันเล็กไป   ถ้า 80ซม.ได้ก็หาง่ายหน่อยครับ   ส่วนที่ว่ามันตื้นไปนั้นผมก่ออิฐแดงเพิ่มความสูงได้ครับ
บันทึกการเข้า
สุขใจ
seller
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 884


« ตอบ #15 เมื่อ: พฤษภาคม 19, 2010, 09:15:37 AM »

ผมเป็นทุกข์ว่ามันเล็กไป   ถ้า 80ซม.ได้ก็หาง่ายหน่อยครับ   ส่วนที่ว่ามันตื้นไปนั้นผมก่ออิฐแดงเพิ่มความสูงได้ครับ
ถ้าอย่างนั้นคงไม่มีปัญหาครับคุณชาติ ความจริงขนาดความกว้างของวงบ่อยิ่งใหญ่ยิ่งดีครับ แต่ที่ไม่แนะนำเพราะกลัวว่าจะต้องเสียค่าใช้จ่ายมากเท่านั้นเองครับ


Liked By: tavatnet
บันทึกการเข้า
หน้า: [1] 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11   ขึ้นบน
  พิมพ์  
 
กระโดดไป: